Heb je niet op tijd bezwaar gemaakt tegen de onterechte box 3-heffing? Dan heb je geen recht op teruggave. Dat heeft de Hoge Raad op 25 juni bepaald.
De hoogste rechter sluit zich aan bij het advies van de advocaat-generaal, die eerder al aangaf dat niet iedereen gecompenseerd hoeft te worden voor de onrechtmatige vermogensrendementsheffing over de jaren 2017 tot en met 2020.
Kerstarrest als basis
Deze uitspraak is belangrijk voor alle belastingplichtigen die geen bezwaar hebben gemaakt, maar zich wel beroepen op het bekende ‘Kerstarrest’ van december 2021. In dat arrest oordeelde de Hoge Raad dat het box 3-stelsel, dat in 2017 werd ingevoerd, in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Heb je wél op tijd bezwaar gemaakt? Dan had je recht op vermindering van je aanslag, bijvoorbeeld wanneer er werd uitgegaan van een fictief rendement dat hoger lag dan je werkelijke rendement. Toch vonden ook niet-bezwaarmakers dat zij recht hadden op diezelfde vermindering.
Proefprocedures geven duidelijkheid
Om hierover duidelijkheid te krijgen, zijn vier zaken aan de Hoge Raad voorgelegd. Twee daarvan zijn behandeld als proefprocedures binnen de massaalbezwaarplusprocedure.
De kern van deze zaken draaide om de vraag of de Belastingdienst een al vaststaande aanslag alsnog mocht verlagen. In principe kan dat als een aanslag te hoog is vastgesteld. Maar hier geldt een uitzondering: als de fout voortkomt uit een rechterlijke uitspraak die pas is gedaan nadat de aanslag definitief was, dan geldt die correctie niet.
En dat is precies wat speelt bij het Kerstarrest. Daarom oordeelt de Hoge Raad dat je je hier als niet-bezwaarmaker niet op kunt beroepen.
Overleg en teleurstelling
Na het Kerstarrest is er veel overleg geweest tussen het ministerie van Financiën, de Belastingdienst, de Tweede Kamer en verschillende beroepsorganisaties zoals NBA, SRA, RB, NOB, NOAB en belangenorganisaties.
Mede daardoor is alsnog de massaalbezwaarplusprocedure opgezet voor niet-bezwaarmakers. Deze groep vond dat ze gelijk behandeld moesten worden als mensen die wél op tijd bezwaar maakten.
De Hoge Raad ziet dat anders: volgens de rechter zitten beide groepen niet in dezelfde positie. Daarbij wordt wel erkend dat deze uitspraak voor veel mensen teleurstellend is.
Miljardenimpact
De compensatie voor belastingplichtigen die wél bezwaar hebben gemaakt, kost de overheid miljarden. De groep die nu buiten de boot valt, bestaat volgens eerdere schattingen uit meer dan een miljoen mensen.
Ondertussen blijft de discussie over box 3 doorgaan. In de politiek groeit de steun voor een vermogenswinstbelasting, waarbij je pas belasting betaalt op het moment dat je daadwerkelijk winst maakt bij verkoop van bijvoorbeeld aandelen.
Volgens ambtelijke schattingen kan zo’n systeem tot 2036 zo’n 22 miljard euro minder belasting opleveren in box 3.